Ceza yargılamasında tutuklama, bir suç şüphesi altında bulunan kişinin, yargılama sürecinde kaçmasını veya delilleri karartmasını önlemek amacıyla özgürlüğünün kısıtlanmasıdır. Ancak tutuklanan kişinin hakları, Anayasa ve Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) ile güvence altına alınmıştır.
Tutuklama Kararı Nasıl Verilir?
Tutuklama Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 100. Maddesinde düzenlenmiştir. İlgili maddeye göre,
“Madde 100 – (1) Kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması halinde, şüpheli veya sanık hakkında tutuklama kararı verilebilir. İşin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmaması halinde, tutuklama kararı verilemez.
(2) Aşağıdaki hallerde bir tutuklama nedeni var sayılabilir:
a) Şüpheli veya sanığın kaçması, saklanması veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgular varsa.
b) Şüpheli veya sanığın davranışları;
- Delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme,
- Tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapılması girişiminde bulunma,
Hususlarında kuvvetli şüphe oluşturuyorsa.
(3) Aşağıdaki suçların işlendiği hususunda somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı halinde, tutuklama nedeni var sayılabilir:
a) 26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan;
- Soykırım ve insanlığa karşı suçlar (madde 76, 77, 78),
- (Ek:6/12/2019-7196/58 md.)[14] Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti (madde 79, 80)
- Kasten öldürme (madde 81, 82, 83),
- (Ek: 6/12/2006 – 5560/17 md.) Kasten yaralama (madde 86, fıkra 3, bent b, e ve f) ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış kasten yaralama (madde 87),
- İşkence (madde 94, 95)
- Cinsel saldırı (birinci fıkra hariç, madde 102),
- Çocukların cinsel istismarı (madde 103),
- (Ek: 6/12/2006 – 5560/17 md.) Hırsızlık (madde 141, 142) ve yağma (madde 148, 149),
- Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188),
- Suç işlemek amacıyla örgüt kurma (iki, yedi ve sekizinci fıkralar hariç, madde 220),
- Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar (madde 302, 303, 304, 307, 308),
- Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309, 310, 311, 312, 313, 314, 315),
b) 10.7.1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunda tanımlanan silah kaçakçılığı (madde 12) suçları.
c) 18.6.1999 tarihli ve 4389 sayılı Bankalar Kanununun 22 nci maddesinin (3) ve (4) numaralı fıkralarında tanımlanan zimmet suçu.
d) 10.7.2003 tarihli ve 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar.
e) 21.7.1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü maddelerinde tanımlanan suçlar.
f) 31.8.1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 110 uncu maddesinin dört ve beşinci fıkralarında tanımlanan kasten orman yakma suçları.
g) (Ek: 27/3/2015-6638/14 md.) 6/10/1983 tarihli ve 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununun 33 üncü maddesinde sayılan suçlar.
h) (Ek: 27/3/2015-6638/14 md.) 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 7 nci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen suçlar.
i) (Ek:12/5/2022-7406/9 md.) Kadına karşı işlenen kasten yaralama suçu.
j) (Ek:12/5/2022-7406/9 md.) Sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan personele karşı görevleri sırasında veya görevleri dolayısıyla işlenen kasten yaralama suçu.
k) (Ek:10/10/2024-7528/35 md.) Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî eğitim kurumlarında yönetici, öğretmen, usta öğretici, yabancı uyruklu öğrencilerin eğitimine yönelik Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yürütülen projelerde öğretici/öğretmen veya rehber danışman; özel öğretim kurumlarında yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğretici olarak görev yapanlar ile Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî eğitim kurumları ve özel öğretim kurumlarında ders ücreti karşılığı ders okutanlara ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan öğretmenlere karşı görevleri sırasında veya görevleri sebebiyle işlenen kasten yaralama suçu.
(4) (Değişik: 2/7/2012-6352/96 md.) Sadece adlî para cezasını gerektiren suçlarda veya vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler hariç olmak üzere hapis cezasının üst sınırı iki yıldan fazla olmayan suçlarda tutuklama kararı verilemez.”
Tutuklama kararı için
- Kuvvetli suç şüphesinin bulunması,
- Kaçma ihtimali,
- Delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme ihtimali
- Tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapılması girişiminde bulunma gibi nedenlerden en az birinin mevcut olması gerekir.
- Bunlarla beraber CMK m.100/3’te sayılan suçlardan biriyle ilgili yapılan yargılamada tutuklama kararının verilme ihtimali yüksektir.
- Sadece adlî para cezasını gerektiren suçlarda veya vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler hariç olmak üzere hapis cezasının üst sınırı iki yıldan fazla olmayan suçlarda tutuklama kararı verilemeyecektir.
Tutuklanan Kişinin Hakları
Tutukluluk Ceza Muhakemesi Kanunu’nun belirlediği şartlar dahilinde geçici bir özgürlük kısıtlamasıdır. Tutuklanan kişini hakları Anayasa, Ceza Muhakemesi Kanunu ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi gibi belgelerde güvence altına alınmıştır. Bu haklara örnek vermek gerekirse,
- Gözaltına alındığında derhal yakınlarına haber verilmesini talep edebilir.
- Avukat ile görüşme hakkına sahiptir. Erzurum ceza avukatı arayışında olan kişiler yakınları gözaltına alındığında veya haklarında tutuklama kararı verildiğinde ivedilikle bir avukata danışmalıdırlar.
- Susma hakkını kullanabilirler.
- Tutuklanma ve suçlarını öğrenme gibi haklar sayılabilir.
Tutuklama Kararına İtiraz Hakkı
Tutuklama kararına karşı itiraz kanun yolu açıktır. Hakkında tutuklama kararı verilen kişi bu karara karşı iki hafta içerisinde itiraz edebilir. Tutuklama kararına şüpheli veya sanığın yasal temsilcisi ve eşi, avukatı itiraz edebilir.
Ailenin Yapabilecekleri
Tutuklama kararı sonrası kişinin yakınları sürecin doğru yürütülmesi ev herhangi bir hak kaybı yaşanmaması için deneyimli bir ceza avukatı ile iletişime geçmelidirler. Tutuklu dosyalarda avukatın dosyayı incelemesi, cezaevinde tutuklanan kişiyi ziyaret etmesi ve başta tutukluluğa itiraz gibi diğer yasal süreçleri yürütmesi için yakınlarının ivedilikle deneyimli bir ceza avukatına ulaşması gerekmektedir. Erzurum ceza avukatı arayışında olan kişiler için gözaltı ve tutuklu dosyalarda tecrübe ve bilgimizle hizmet vermekteyiz.
Avukatın kaleminden tutukluluk ile ilgili bu metin özet formatında olup hukuki güvence sağlamamaktadır. Yaşadığınız hukuki uyuşmazlıkla ilgili ayrıntılı bilgi ve destek almak için veya Erzurum ceza avukatı arayışınız için bize ulaşabilirsiniz
